ALOES

,,Są cztery niezastąpione warzywa zapewniające człowiekowi dobry stan zdrowia: pszenica, winogrona, oliwka i aloes. Pierwsza odżywia organizm człowieka, druga wznosi jego ducha, trzecia wprowadza harmonię do jego życia a ta czwarta go leczy”  – Krzysztof Kolumb (1451-1506)1

Aloes (Aloe barbadensis Mill. Syn. Aloe vera)  to rodzaj jednoliściennych sukulentów liściowych z rzędu liliowców. Sklasyfikowano około 400 gatunków aloesów, najcenniejszy jest jednak Aloes zwyczajny. Roślina wygląda niepozornie, choć potrafi osiągać ogromne rozmiary. Charakterystyczne mięsiste liście mają kolczaste brzegi i wyrastają z przyziemnych rozet. Strzeliste czerwone (lub pomarańczowe) kwiaty aloesu są bogate w nektar, dzięki czemu aloesy zapylane są  przez ptaki. Najpopularniejsze gatunki to: aloes drzewiasty (Aloe arborescens), aloes ościsty (Aloe aristata), aloes sokotrzański (Aloe succotrina), aloes zwyczajny (Aloe vera).

Występowanie

Aloes jest stosunkowo mało wymagającą rośliną i potrafi przystosować do nowych warunków. Występuje więc prawie na całym świecie, choć przypuszcza się, że pierwotnie rósł jedynie w gorących, suchych terenach Azji i Afryki. Nadal najokazalsze dziko rosnące rośliny spotkać można w strefie tropikalnej. Dzisiaj powszechnie hodowany jest jako roślina doniczkowa i uprawiany na ogromnych plantacjach. Podobno pierwsza plantacja aloesu została założona w 1945 roku na wyspie Barbados. Od tamtego czasu powstało ich wiele w szczególności w Stanach Zjednoczonych i Australii, Meksyku. Hodowane tam aloesy – pod palącym słońcem, z minimalnymi opadami – są najcenniejsze dla przemysłu zielarskiego, farmaceutycznego i kosmetycznego. Nie należy zapominać także, że ogromne, przemysłowe uprawy aloesu zlokalizowane są również w Chinach.

Historia

Pierwsze znalezione przepisy z aloesem pochodzą sprzed prawie 4 tysięcy lat. W odnalezionym w 1870r przez niemieckiego egiptologa G.Eberts’a starożytnym papirusie, datowanym na 1550 rok przed Chrystusem, można znaleźć przepisy na mieszanki zawierające w swym składzie aloes. Przypuszcza się, że zapisane na nim receptury mogą pochodzić nawet z roku 3700 przed Chrystusem. Aloes znany był w starożytnej Grecji i Rzymie (pisali o jego właściwościach zarówno Dioskurydes jak i Pliniusz Starszy) i istnieją dowody potwierdzające jego stosowanie przez Indian obu Ameryk. Przypuszczalnie słowo „aloe” pochodzi od staro arabskiego „alloeh” określającego gorzkie substancje. Dawniej produkty z aloesu miały silnie gorzki smak, za co odpowiedzialna jest zawarta w skórce liści aloina, która posiada silne działanie przeczyszczające. Obecnie w produktach – innych niż leki – aloina nie może występować, tym samym produkty nie maja już charakterystycznego dla aloesu gorzkiego posmaku.

Substancje aktywne

Współczesne badania nad aloesem, jego składnikami i właściwościami rozpoczęto w latach trzydziestych XX wieku i potwierdzają jego silne właściwości antybakteryjne, antyoksydacyjne. W literaturze naukowej akcentowany jest jego dobroczynny wpływ na pracę układu trawiennego, odpornościowego oraz na kondycję skóry, poprzez wsparcie produkcji kolagenu i usuwanie toksyn. Naukowcy oznaczyli w aloesie około 270 prozdrowotnych substancji. Podkreśla się, że o właściwościach aloesu decydują wszystkie jego składniki i ich synergiczne działanie.

Aloes zawiera między innymi: acemannan (Aloverosa), aminokwasy (20 spośród 22 potrzebnych ludzkiemu organizmowi), antrachinony (aloina), biostymulatory, enzymy, hormony, kwas foliowy, kwas salicylowy, ligniny, minerały (wapń, chrom, miedź, żelazo, magnez, mangan, potas, fosfor, sód, cynk) monosacharydy, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, polisacharydy, polipeptydy, saponiny, sterole, witaminy (A, B1, B2, B3, B6, B12, C, E).

Jakie działanie wykazuje aloes?

Aloes i jego przetwory wspomagają prawidłowe trawienie oraz wpływają korzystnie na stan żołądka i jelit. Zawarte w aloesie związki czynne – głównie polisacharydy – chronią ścianki żołądka i dwunastnicy przed drażniącym działaniem kwasu solnego i trawiącym oddziaływaniem pepsyny oraz aktywizują naturalne bariery ochronne śluzówki poprzez zwiększenie wydzielania śluzu żołądkowego. Sok z aloesu posiada odczyn pH około 5, dzięki czemu normalizuje pH żołądka na prawidłowym poziomie (5 – 5,5).  Taki poziom pH  stwarza również niekorzystne warunki do rozwoju bakterii Helicobacter pylori, która może wywoływać stany zapalne przewodu pokarmowego. Regularnie stosowany sok z aloesu wspiera odporność organizmu na poziomie komórkowym. Szczególną rolę odgrywa w tym przypadku związek acemannan (Aloverosa), który aktywizuje makrofagi i limfocyty do walki z patogenami. Aloes i jego przetwory działają korzystnie na wątrobę, dlatego też stosowany jest w wielu dietach oczyszczających i wzmacniających. Aloes wspomaga wchłanianie witamin i związków mineralnych w jelicie cienkim. Dlatego też warto popijać sokiem z aloesu przyjmowane preparaty witaminowe i mineralne.

Sok z aloesu stosowany zewnętrznie nawilża i utrzymuje wilgotność w skórze na właściwym poziomie. Aloes oczyszcza skórę, łagodzi podrażnienia i zaczerwienienia, przyspiesza odbudowę naskórka. Działa przeciwbakteryjnie. Ochrania skórę przed  niekorzystnym działaniem promieni UV. Łagodzi skutki ukąszeń owadów i nadmiernego opalania.

Produkty z aloesem, które możemy nabyć na rynku:

Czysty sok z aloesu, sok z dodatkiem aloesowego miąższu, soki z dodatkami innych soków owocowych, wyciągi aloesowe będące składnikiem leków i suplementów diety, kosmetyki, chemia gospodarcza.

Uwaga! Wszystkie produkty z aloesu do stosowania wewnętrznego, poza produktami farmaceutycznymi, powinny być pozbawione działającej przeczyszczająco aloiny, która w dużych dawkach może być niebezpieczna dla zdrowia człowieka oraz wywoływać działanie uczulające.

Pozyskiwanie soku

Aby zachować wszystkie prozdrowotne właściwości aloesu pozyskiwanie soku musi przebiegać z zachowaniem określonych parametrów. Bardzo ważny jest czas jaki upływa od ścięcia liści do wytworzenia soku, temperatura ich przechowywania oraz warunki sanitarne w jakich odbywa się przetwarzanie. Już po 6 godzinach od zbiorów rozpoczyna się nieodwracalny proces utraty biologicznych właściwości składników. Najlepsi producenci aloesowego soku stosują opatentowaną metodę, która ściśle określa parametry poszczególnych etapów procesu, dodatkowo partie surowca są badane na zawartość polisacharydów i innych składników.

Ważne – na co zwrócić uwagę wybierając produkty z aloesu.

Przed zakupem produktu z aloesem, w szczególności soku, najważniejsze jest ustalenie ilości aloesu. Taką informację znajdziemy na etykiecie. Im więcej czystego soku tym produkt jest lepszy. W wypadku produktów do użytku wewnętrznego warto mieć pewność, że do ich produkcji wykorzystano tylko miąższ z aloesowych liści, bez skórki, a przede wszystkim bez aloiny. Niestety producenci nie mają obowiązku zamieszczania informacji o czystości użytego do produkcji aloesu i parametrów określających jego jakość, czyli jak najwyższej zawartości polisacharydów. Niektórzy producenci, dla kontroli dostawców i gwarancji dla swoich klientów, wykonują regularnie takie badania.


Literatura:

  1. Alasdair Barcroft, Aloe Vera Healer
  2. Barbara Zych, Aloes zwyczajny. Zdrowie i uroda, KDC, 2005
  3. Elżbieta Olejnik, Aloes na co dzień. Vademecum, Panaceum, 2004
  4. Elke van Eick, Aloes dla zdrowia i urody. Właściwości i zastosowanie, Bauer-Weltbild Media, 2008
  5. Teresa Stąpór, Samoleczenie aloesem, wyd. Astrum
  6. Aloe Vera Gel. WHO monographs on selected medicinal plants, 1999, WHO
  7. Aloe vera leaf gel: a review Reynolds T, Dweck AC. J Ethnopharmacol, 1999 Dec 15;68(1-3):3-37, www.ncbi.nlm.nih.gov
  8. http://pl.wikipedia.org/wiki/Aloes
  9. http://www.aloes.org.pl/
  10. Przegląd wybranych ziół, www.rozanski.ch/fitoterapia1.htm