Pojawiające się po wewnętrznej stronie policzków, warg, na podniebieniu miękkim oraz języku małe i bolesne owrzodzenia to najczęściej afty. Na początku przybierają postać małych czerwonych plamek, które po 1-2 dniach zmieniają kolor na biały lub żółty, mają rozmiar od 3 do 12 mm. Towarzyszy im stan zapalny. Często są bolesne i utrudniają jedzenie, mówienie, może pojawić się podniesiona temperatura ciała, złe samopoczucie i powiększenie węzłów chłonnych. Zwykle goją się w ciągu 7-10 dni nie pozostawiając po sobie śladu. [1] W przypadku tendencji do nawrotów lub zwiększenia się owrzodzenia, a przede wszystkim w przypadku zaobserwowania zmiany w ich wyglądzie, należy skontaktować się z lekarzem, który podejmie odpowiednią terapię farmaceutyczną oraz wykluczy pojawienie się innego zakażenia jamy ustnej.

Przyczyny powstania aft (łac. aphthous stomatitis) nie są znane, jednak na ich pojawienie się wpływa: niewłaściwa higiena jamy ustnej, uszkodzenia mechaniczne np. podrażnienia podczas szczotkowania zębów, źle dopasowana proteza, aparat na zęby, a nawet ugryzienie się w język, wargę lub policzek, nieprawidłowa dieta (spożywanie zbyt ostrych, kwaśnych potraw, niedobory składników mineralnych i witamin np. kwasu foliowego, witaminy B 12, cynku, żelaza ), palenie papierosów, a nawet przewlekłe zmęczenie lub stres, przy jednoczesnym osłabieniu układu odpornościowego.[1]

Jak sobie poradzić z aftami?

Ważna w tym okresie jest przede wszystkim odpowiednia dieta – spożywanie łagodnych i chłodnych pokarmów. Naturalne jogurty bogate w żywe kultury bakterii mlekowych pomogą przyspieszyć proces gojenia się ran oraz zadziałają łagodząco. [1,2]Należy unikać owoców cytrusowych (np. cytryna, pomarańcze, mandarynki), czekolady, kwaśnych, słonych i pikantnych potraw, które działają podrażniająco. Można dietę wzbogacić o kwas foliowy, żelazo, cynk i witaminę B12. [1]

W aptece warto zapytać o preparaty, w szczególności żele do smarowania miejscowego, o działaniu przeciwbólowym i przyśpieszającym gojenie się ran, które uśmierzą towarzyszący aftom ból, ale także o płyny do płukania jamy ustnej o działaniu antybakteryjnym, które zmniejszą ryzyko pojawienia się bakteryjnego zakażenia ran.

Pomocne może być płukanie jamy ustnej odwarami (nie gorącymi!!!) z liści malin, łopianu lekarskiego, szałwii, rumianku, czerwonej koniczyny, [1] które mają działanie ściągające, antybakteryjne i delikatnie przeciwbólowe.

Można zastosować okład z czarnej herbaty, rumianku [2]: torebkę herbaty, rumianku zalać niewielka ilością wrzącej wody, wycisnąć powstały napar, poczekać aż torebka wystygnie i przyłożyć na 3 minuty na afty. Okład zadziała ściągająco i zmniejszy uczucie bólu.[1]

Niektórzy zalecają delikatne oczyszczanie jamy ustnej, które polega na zanurzeniu bawełnianych patyczków higienicznych w roztworze przygotowanym z 3% wody utlenionej i wody w stosunku 1:4. [1] Trzeba jednak pamiętać, żeby robić to bardzo delikatnie i nie doprowadzić do dodatkowego podrażnienia chorych miejsc. [4]

W przypadku opuchniętych owrzodzeń poleca się płukanie jamy ustnej lekko osoloną ciepłą wodą: ½ łyżeczki soli kuchennej na 1 szklankę wody.[1,2]


UWAGA!

Artykuł ma charakter informacyjny, który ma na celu przedstawienie ogólnie znanych i powszechnie prezentowanych informacji w danym zakresie, nie zastępuje wizyty u lekarza  celem postawienia przez niego prawidłowej diagnozy dotyczącej stanu zdrowia lub innego właściwego specjalisty. W przypadku problemów ze zdrowiem, wystąpienia jakichkolwiek objawów chorobowych trzeba koniecznie skontaktować się z lekarzem.


Literatura:

  1. Afty jamy ustnej, [W:] Rodzinna Encyklopedia Zdrowia. medycyna konwencjonalna, alternatywne metody leczenia, samoleczenie, Reader’s Digest Sp. z o.o., Warszawa 1999, s. 65.
  2. _paula_, 11 domowych sposobów na afty, https://tipy.interia.pl/artykul_23790,11-domowych-sposobow-na-afty.html, [Dostęp: 10.09.2018]
  3. Co to są afty i jak sobie z nimi radzić?, polki.pl, https://polki.pl/zdrowie/choroby,co-to-sa-afty-i-jak-sobie-z-nimi-radzic,10083648,artykul.html, [Dostęp: 10.09.2018]
  4. Bolesne afty-jak sobie z nimi radzić?, dentonet.pl 2014, https://dentonet.pl/bolesne-afty-jak-sobie-z-nimi-radzic/ , [Dostęp: 10.09.2018]